Rastgelelikten Zarif Bir Senfoniye: O "Tesadüf" Sandığımız Melodinin Gizli Armonisi

Bazen o günler vardır ya; radyodan düşen bir melodi, bilinmeyen bir şarkının birkaç saniyelik kıvrak girişi. Sanki hayatın kendisi de öyle bir kayıt cihazından geliyormuş gibi gelir sana. Birbirini çağırmayan, o anlık kesintiler... İşte biz bunlara "tesadüf" ya da o dingin kelimeyle "rastgelelik" diyoruz. Ama sevgili okurlar, müziğe bu kadar yakından baktığınızda, gerçeğin o ince örtüsü kalkıyor.

Hepimiz hayatımızda öyle anlar yaşarız ki, sanki her şey bir tesadüfün ürünüymüş gibi. Bir kafede yan masadan duyulan şarkı, tam da kendi içimizdeki o çözülmemiş melodiye çarpıyor. Ve biz de hemen omuz silkip, "Ne komik bir tesadüf," diyoruz. Sanki iki ayrı olayın, iki ayrı frekansın, birbirine çarptığı bir an var. Sanki bu çarpışma, sadece ayaküstü bir uğultu.

Fakat müziği bu kadar detayla incelerken, bu "tesadüf" dediğimiz şeyin aslında ne kadar da titizlikle ayarlanmış bir mekanizma olduğunu fark ediyorum. Oysa bir şarkının en vurucu anları, en beklenmedik gelenler, en çok o "yanlışlıkla oldu" dediğimiz noktalarda gizlidir.

Yanlış Anladığımız O Kıvılcımlar

Bakın, 90'ların o garip, filtre uygulanmamış enerjisi var ya, o dönem müziğinin ruhu işte tam bu noktada yaşıyor. O dönemin kayıt cihazlarının doğası, analog kaydın o hafif kusurlu dokunuşu, her şeyi bir nebze de olsa bilinmezliğe teslim ediyor. Ve bilinmezlik, bizim hafızamızda büyülü bir yere oturuyor.

Bizim aceleyle yakaladığımız o "rastgele" melodi, benim o gün dinlediğim bir davul ritminin, gençliğimde ilk denediğim bir bas hattının bilinçaltımızdaki yankısı olabilir. O anki ruh halimiz, o anki duygusal yükümüz, o parçanın yapısına bilinçaltından bir girdiye dönüşüyor. Yani o tesadüf dediğimiz şey, aslında iki ayrı deneyimin, ortak bir duygusal alanda buluşmasının ürünüdür.

Bu, bir otomobilin hızlanması gibi değil; bu, iki farklı ses dalgasının, uzun vadede birbirini tamamlayarak tek bir bütün oluşturması gibidir. Sanki biri soloda çalarken, diğeri o soloyu fonetik olarak destekliyor.

Bu yüzden diyorum ki: O anlık, alakasız gelen ses ya da görüntü, sadece bir "arka plan gürültüsü" değildir. O, bilinçaltımızın, ruhumuzun o kayıp rezonansını yakalama biçimidir. O tesadüf değil, sadece henüz çözülmemiş olan bir senfoninin ilk notasıdır. Bizim görevimiz ise, o notanın tüm parçalarını bulup, o büyük resmi çizmek oluyor.

Ve o resmi çizerken, aslında kaybettiğimizi sandığımız her şeyi geri kazanıyoruz. O zamanlar kulağımızla yakaladığımız o parçalar, şimdi en büyük dersimiz oluyor.