Melodiye Rastlantısal Bir Giriş: Gitarın Tellerindeki O Anlık Karar
bazen bir şarkının bütününü kurmaya çalışırken en çok da o beklenmedik, o "yanlış" gelen küçük dokunuşların kıymetini biliyorum. Tıpkı bir nakaratın üzerine düşen, şarkının ana temasını alıp bambaşka bir yöne sürükleyen o tek bir ritim gibi. Her şey olması gerektiği gibi gitmeli, sanki o defterdeki gibi temiz bir sayfa açılmış gibi. Ama hayat, sevgili okuyucularım, o sayfaya düşen mürekkebin kurumadan önce değişmesi gereken bir yönlendirici ok gibi.
Bu aralar eski bir kayıtla uğraşıyorum. Dokuzuncu senenin o sonbaharı. İzmir’in rutubetiyle karışmış bir melodi vardı elimizde. Parçanın iskeleti sağlamdı; vokallerin girişi, bas gitarın o tanıdık yürüyüşü. Her şey olması gerektiği gibiydi. Oysa o kaydın tam ortasında, bas gitarın tizleştiği yerde, sanki birisi müdahale etmiş gibi bir kayma var. Bir nota fazla, ya da belki de olması gereken o tonun bir oktav aşağısında takılı kalmış bir nefes sesi.
İlk dinlediğimde, bir hata olarak geçiştirdim. "Teknik bir kusur," dedim kendi kendime. Sanki o melodiye ihanet edilmişti de, bu ufak aksaklık bütün o temiz yapıya leke sürmüştü. Sanki o mükemmel kareyi yakalamışken, bir yandan da bilinçaltımızın o aceleci, aceleciliğin getirdiği kusurlu anımızı yakalamışız gibiydi.
Ama sonra, o kayıt defterimi açıp o müziğin katmanlarıyla tekrar oynamaya başladım. O kayma, o kayıp olan tını, birdenbire bir kilit açtı. Sanki o anlık "hata", parçanın ruhunu, o katı akademik yapısının dışına taşıyan sihirli bir geçiş sağlamıştı. O an anladım ki, müzik sadece formüllerden ibaret değildir. O, o anın ruh halinin ham kaydıdır.
Tesadüfün Dokunuşu
Peki, bu teknik bir kusur mu, yoksa bilinçli bir ifade biçimi mi? Bu benim en sevdiğim ikilemlerden biri. Hayatın bütün büyük anlatıları böyle başlamıyor sanki. O büyük, kusursuz yapıya ulaşmadan önce, her zaman bir dağarcık, bir altyapı, bir de o "rastgele" olan var ya. O, benim makyaj masamdaki o vazgeçilmez, en son dokunuş oluyor. O, o filtresiz, doğrudan gerçeği yakalayan o an.
Biraz da şiirsel bir yanaşım lazım gelmiyor mu bu yaşama? Her şeyi kontrol altında tutmak, sanki bütün sonraki uyarıyı beklemek gibi. Oysa bazen lazım olan şey, kontrolden çıkmak. O melodi, sanki o anki duygusal yükümüzü, o şarkının yazıldığı anın aceleciliğini, bütün o kusurlarla birlikte teslim etmiş. Ve bu teslimiyet, o parçayı ders kitabından çıkarıp, bizim bu köşemizde, eski bir plak gibi titreşimli bir anıya dönüştürüyor.
Bazen en güzel kare, en çok "çok uğraşılmamış" gibi görünen, en doğal haliyle ortaya çıkandır. Oysa bazen o doğal halin içinde, en derin mühendislik harikası gizlidir. Ve o harikayı bulmak, bazen sadece o hatalı notaya kulak vermekle mümkün oluyor. O kaymayı dinlemekle, sanki o şarkının bize anlatmak istediği bütün o anlatılmayanları dinlemiş oluyoruz. Ve bu, benim için en büyük müzik dersi.