Bir Melodide Kayboluşun Gölgesi ve O İlk Tekrarın Gücü

Bazen bir şarkı çalmaya başladığında, sanki o melodi sadece kulağımıza değil de ruhumuzun en eski odasına ulaşır. Ve orası, bilinçli olarak mühürlediğimiz o gençlik kışlarının kasvetli sıcaklığını taşıyor. Benim için müzik, bu tozlu sayfaların arasındaki küçük bir kapı gibi; bilinçli olarak çekilip gittiğimiz o yaz günlerine açılan, ama her seferinde farklı bir yağmurlu günü çağrıştıran bir eşik.

Bu sabah, öğretmenler odasında pencereden dışarı bakarken eski bir kaset çaların içinden gelen cızırtıya takıldım. O ses, tam da anneannemin dolabında unutulmuş eski bir plak gibiydi; kusurlu, ama içerdiği ses ise altın değerindeydi. Sesler bazen böyledir değil mi? Kusurlarını taşıyarak gelmek zorundadırlar. Mükemmeliyet, çoğu zaman steril bir yalnızlıkla gelir; oysa hayatın en güzel melodileri, çatlaklardan sızanlardır.

Hatırlıyorum da, gençliğimde bir tiyatro oyununa hazırlanıyorduk. Bir sahne tasarımı vardı, her şey kusursuz hesaplanmıştı; ışıklar, ses seviyeleri, oyuncuların replik zamanlaması... Her şey bir makine gibiydi. Prova süreci ise, her ayrıntının didiklenmesiyle geçiyordu. Bir milimetre kayma bile bütün uyumu bozuyor gibi geliyordu bize. O dönemki takıntımız, her şeyin o mükemmel formüle uyması gerektiği yanılgısıydı. Bu takıntı, bizi gerilime sürükledi; sahneye çıktığımızda o gerilim, seyirciye geçiyordu.

Ta sonra, yaşlandıkça ve müziği bir öğrenme aracı olarak kullanmaya başladıkça anladım ki, her şeyin o ilk denemede mükemmel olması gerekmiyor. Hayatın en büyük armonyisi, bu tekrarların derinliğinde gizlidir. İlk başta o cızırtıgı, o sahnedeki küçük tökezlemeyi bir başarısızlık olarak etiketlemiştim. Sanki o tekil an, bütün eserin kaderini belirliyordu.

Fakat bazen, en iyi şarkılar o "tekrar" dediğimiz şeyden doğuyor. Bir davul ritminin, ilk denemede kulağımıza tam oturmaması ama üçüncü veya dördüncü tekrarla vücut bulması gibi. Bir romanın, ilk taslakta dağınık olması ama okuyucunun zihninde kurduğu o kusursuz bütünlüğe ulaşması gibi. O ilk hatalar, aslında sonraki denemeler için gerekli olan o zemini hazırlayan bilinçaltı notalardı.

Sanırım biz genç yaşta, her şeyin ilk nefeste olması gerektiğini düşünüyoruz. Sanki hayatın bir prova süresi yokmuş gibi. Oysa hiçbir büyük yapı, ilk tuğlayla tamamlanmaz. Her yeni başlangıç, önceki denemelerin o ince tozunu üzerinden atarak gelir. O cızırtılı ses, benim için artık bir engel değil; o, geleneğin ve öğrenmenin müziğidir. O ilk uyumsuzluk sayesinde, sonraki vuruşun ne kadar sağlam gelmesi gerektiğini biliyoruz.

Ve bu farkındalıkla, o melodiyi dinlemek bambaşka bir duyguya neden oluyor. Artık sadece dinlemiyorum; o seslerin, benim de bilinçaltımda yeniden kurduğu ihtiyatlı ve derin bir diyalogu dinliyorum. Her vuruşun, bir öncekiyle kurduğu o saygılı bağı hissediyorum.